Vrouwenzaken

Mannen en vrouwen moeten overal ter wereld gelijke rechten krijgen, maar in Iran verdient die eis net iets meer aandacht dan in andere landen. Vrouwen krijgen er immers veel beperkingen opgelegd - er is een heleboel dat vrouwen niet mogen. Ze mogen niet zingen in het openbaar en al helemaal niet dansen, ze moeten gehoorzaam zijn aan hun man, ze moeten zich houden aan strenge kledingvoorschriften en wie die overtreedt, kan streng gestraft worden (zweepslagen, gevangenis, enz.). Vrouwen mogen studeren (en dat doen ze ook heel vaak), maar mogen van hun man soms geen beroep uitoefenen of krijgen geen toegang tot belangrijke posten of politieke functies. Vrouwen mogen niet samen met een man in een taxi zitten tenzij ze getrouwd zijn, ook het openbaar vervoer is strikt gescheiden. Mannen en vrouwen mogen elkaar zelfs geen hand geven. Voor verliefde stelletjes moet het leven in Iran wel heel moeilijk zijn!

Het protest tegen de onderdrukking van vrouwen in Iran laaide in 2022 hoog op nadat de 22-jarige Mahsa Amini werd opgepakt en vermoord door de zedenpolitie omdat ze haar hoofddoek (hijab) niet netjes droeg. De mensen waren zo verontwaardigd dat vrouwen in het hele land op straat kwamen om te betogen. Daarbij vielen nog veel meer slachtoffers, protesterende vrouwen werden in de gevangenis opgesloten, mishandeld of neergeschoten. Het strenge regime wil van geen verandering weten - tot nader order moeten vrouwen zich schikken in hun rol.

Dit filmpje van het Nederlandse jeugdjournaal vertelt je meer over Mahsa Amini en over hoe vrouwen in heel Iran (en daarbuiten) in opstand kwamen. Wil je een uitgebreid verslag over deze opstand, met een historische context over vrouwen in Iran, dan kan je terecht bij deze langere reportage (14’).

Shafa en haar zus Rezvaneh hebben een veelzeggend gesprek nadat Shafa de jongens van het dorp heeft verslagen in een motorrace.

“Als meisjes gaan racen, zal niemand de kinderen opvoeden, de afwas doen en koken.”

- “Waarom zouden jongens niet koken?”

“Zodra meisjes gaan vissen op zee, mogen de jongens koken.”

- “Ik kan vissen.”

“Ga jij nu maar de afwas doen.”

Rezvaneh houdt vast aan het traditionele beeld van hoe een vrouw zich in Iran moet gedragen. Vrouwen moeten het huishoudelijk werk doen; zo zit de wereld nu eenmaal in elkaar - zo moet het leven geleefd worden. Shafa accepteert dit niet zomaar; terwijl ze moet afwassen, probeert ze liever een oude auto te herstellen. En ze bewijst dat ze met een boot op zee durft - als zij kan gaan vissen, waarom zouden de mannen dan niet de afwas kunnen doen? SINGO toont hoe dappere meisjes opkomen voor hun rechten en zich niet door mannen de les laten spellen. De film speelt zich af op een klein eiland, ver weg van de hoofdstad Teheran (waar de protesten het meest gewelddadig verliepen), maar een meisje zoals Shafa staat model voor alle vastberaden vrouwen in Iran en over de hele wereld.

Barat Khan laat haar een belofte maken: “Vanaf nu word je een braaf meisje dat thuis zit en gehoorzaamt. Beloof je dat?” Gehoorzaamheid en onderdanigheid, dat is wat er van meisjes verlangd wordt. Maar kan jij je voorstellen dat een rebelse meid zoals Shafa ooit braaf zou gehoorzamen aan een echtgenoot? Dat zou niet enkel onrechtvaardig zijn; het zou Shafa ook veranderen in iemand die ze niet echt is. Ze zou nooit meer zichzelf kunnen zijn.

Het einde van de film is betekenisvol: het is Shafa gelukt om de auto te repareren. Als ze iets wil, dan kan ze het! Rezvaneh zit aan het stuur tijdens de eerste rit: het is een vrouw die beslist waar ze heenrijden en die de touwtjes in handen houdt. Nu in een auto, en later misschien ook in het leven en in de wereld.