Politie
Van haar vader heeft Ama geleerd om bang te zijn: “Ga nooit naar de politie!” Eigenlijk zou politie moeten staan voor ‘veiligheid’, maar voor Ama betekent het ‘gevaar’ en ze probeert alle contact te vermijden. Wanneer Thijs’ moeder thuis komt, gaat Ama er meteen vandoor. Al die tijd volgt ze het gebod van haar vader blindelings op.
Onze kennismaking met de agenten, en vooral met Thijs’ moeder, verloopt niet prettig. We zien hoe ze Ama’s moeder onder druk zet: “Binnen 36u word je uitgewezen, met of zonder man, dus ik zou maar een beetje meewerken!” Op bezoek bij de zwemclub wijst ze alle verantwoordelijkheid af: wij doen alleen maar onze plicht. De gevolgen, daar wil ze liever niet over nadenken. “Daar gaan wij niet over. Dat is nu niet het belangrijkste.” Behalve de politie worden ook de IND (Immigratie- en Naturalisatiedienst) en de Special Forces erbij geroepen. Die laatsten opereren in een grimmige sfeer, met machtsvertoon en dreigende honden. En wanneer papa wanhopig toch naar de politie gaat in de hoop om zijn familie bij elkaar te houden, wordt hij hardhandig gearresteerd.
Zelfs tegenover haar zoon, gedraagt moeder zich als een ‘flik’: ze ondervraagt Thijs en wanneer hij Ama’s schuilplaats verraadt, houdt ze zich niet aan de gemaakte belofte. Dat komt omdat de politie erg verveeld zit met de verdwijning van een minderjarige - de druk van de pers, de politiek en de publieke opinie nemen toe. Thijs’ moeder krijgt er zelfs een woede-uitbarsting van bij de koffiemachine.
Als elke film een slechterik nodig heeft, wordt die rol hier ingevuld door de politie en de migratiedienst; zij zijn de boosdoeners die mensen het land uitzetten. Die blik is verrassend; in veel films zijn politiemensen net de helden.
Toch tonen de agenten uiteindelijk hun goed hart en zijn ze bereid om ‘buiten de lijntjes te kleuren’. In plaats van hen te arresteren, besluit Thijs’ moeder om Ama en haar vader te helpen. De politie en de IND overtreden dus de regels. Daarmee maakt de film duidelijk: het zijn niet de mensen (agenten) die slecht zijn, maar de wetgeving, de manier waarop migranten in Nederland worden behandeld. TOTEM vertelt over mensen die de oneerlijkheid van het systeem aan den lijve ondervinden.
