Leven op de hoogvlakte
Weet je nog wat het allereerste beeld van de film was? Een alpaca in de zon en een jongetje dat bij de kudde waakt, samen met zijn hond. Dat geeft meteen weer wie de hoofdpersonages zijn en waar het verhaal zich afspeelt: op de flanken van de Andes, een gebergte dat dwars door Zuid-Amerika loopt (door zeven landen: Argentinië, Chili, Bolivia, Peru, Ecuador, Colombia en Venezuela) en enkele van de hoogste pieken ter wereld telt. Nergens op het Amerikaanse continent vind je zoveel besneeuwde toppen als in Peru - meer dan 30 toppen gaan boven de 6.000 meter! Op het internet vind je talloze filmpjes die de schoonheid van Peru aanprijzen. Veel aandacht gaat meestal naar het indrukwekkende Andesgebergte en naar de restanten van het machtige Inca rijk in Machu Picchu.
De mensen die hier wonen, worden indianen genoemd. In het geval van Feliciano en zijn familie: Quechua indianen. Ze spreken hun eigen taal - het Quechua - en leven op grote hoogte, soms zelfs boven de vierduizend meter. Het klimaat is er streng: overdag is het heet, ‘s nachts ijskoud, mist hangt altijd tussen de bergen, en in het regenseizoen zwellen de bergrivieren aan en verandert het landschap in een modderpoel. In RAIZ vang je een glimp op van hoe de mensen hier overleven in barre omstandigheden.
Feliciano en zijn familie wonen in een eenvoudig huis, opgetrokken uit stenen en rotsen. Iedereen leeft samen in dezelfde ruimte waarin gekookt, geslapen en geleefd wordt - Feliciano’s slaapplek kan je herkennen aan de voetbalposter die aan de muur hangt.
Wanneer papa ‘s avonds thuis komt, blaast hij zich in de handen: “Ik bevroor bijna.” Want zodra de avond valt, zakt de temperatuur, vaak tot ver onder het vriespunt. Dan waait de koude wind door de kieren van het huis. Geen wonder dat iedereen warme mutsen en poncho’s draagt, geweven uit wol van de alpaca’s. Kijk hoe de mensen gekleed zijn die vanuit de bergen naar de bijeenkomst in het dorp komen: ze dragen hoeden, sjaals en mutsen met gekleurde pompons, de vrouwen dragen warme wollen jurken met kleurrijk borduurwerk. Hoeden zie je in alle maten en kleuren.
Land van rotsen en wolken
In een hoek van de kamer is een eenvoudige kookplaats waar de familie al etend omheen zit. Als het vuur is uitgegaan, blaast papa met een handig blaaspijpje de vlammen nieuw leven in. Eromheen staan manden en jute zakken met levensmiddelen. Mama kookt romige maïssoep; volgens Feliciano kan ze dat heel goed. “Alles wat mama kookt is heerlijk.” Aardappelen zijn de basis van elke Peruviaanse maaltijd; ze worden overal in de bergen gekweekt, net als bonen en maïs. Om de harde, rotsige bodem te verbeteren, wordt de schrale berggrond bemest met de keutels van alpaca’s en lama’s.
Opdracht: Kunnen de leerlingen het huis beschrijven? Teken samen een plattegrond van de woning op het bord. Weten ze nog hoe de ruimte was ingedeeld? Waar werd er gegeten? Waar werd er geslapen? Kunnen ze de woning vergelijken met hun eigen huis?
De Quechua indianen leven op het ritme van de natuur: zodra het buiten licht wordt, begint de dag. En vroeg op de avond, wanneer het vuur uitdooft, kruipt men onder de wol - letterlijk, want onder een alpaca vacht is het warm slapen!
De hooglandindianen leven geïsoleerd; hier komen weinig bezoekers. En kinderen krijgen weinig kansen om hun toekomst te verbeteren - ze moeten thuis helpen en gaan al vroeg van school af. Feliciano gaat al sinds vorig jaar niet meer naar school. Bij de voetbaluitzending in de stad ziet hij voor het eerst zijn oude schoolmakkers terug.
Mensen trekken vaak weg uit deze verarmde streek. Als hun kinderen een kans willen op een betere toekomst, moeten ze kunnen studeren. Daarom verhuizen veel gezinnen naar de stad, waar ze in moderne huizen en stedelijke drukte belanden. Een enorm verschil met het natuurleven dat ze altijd gewend waren.
Vragen aan de leerlingen:
- Zou jij graag Peru bezoeken? Waarom (niet)? Bekijk eventueel een van de vele toeristische promo video’s online. Herken je bepaalde elementen of landschappen uit RAIZ?
- Beschrijf de plek waar de film zich afspeelt. Kan je uit de film afleiden waarom het leven hier - buiten de mijnproblematiek - hard en moeilijk / fijn en prettig is?
- Weet je nog welke kleding de mensen droegen? Welke hoofddeksels hadden ze op hun hoofd? (Som er zo veel mogelijk op.)
- Waarom gaat Feliciano niet meer naar school? Hoe zou jij je daar bij voelen?