Auki Tayta
De indianen in de Andes hebben een eigen visie op hoe de wereld in elkaar zit. Dat heet: een kosmologie. De kosmologie van de Andes groeide door de eeuwen heen vanuit de oude Inca cultuur en gaat uit van een diepe verbondenheid met de natuur. Alles wat leeft op de planeet, is verbonden met Moeder Aarde. Tussen mens en natuur is er een broos evenwicht; enkel zo kunnen we de aarde beschermen. Franco García Becerra: “In de dorpen is natuur prachtig en zuiver, en aanwezig in alle aspecten van het leven. Het land, de bergen, de meren en rivieren, de vlaktes en de dieren… alles maakt deel uit van onze kosmologie.”
García Becerra: “Er zijn ook talrijke goddelijke wezens. De bekendste zijn Pachamama (Moeder Aarde) en Apu (De Berg). In ruil voor ons respect beschermen ze de mensen. Ook Auki Tayta is een van die vele goden, die staat voor het evenwicht in de natuur.” Dat evenwicht wordt door de mijnbouwindustrie grondig verstoord. Tot ergernis van Auki Tayta.
De goden van de natuur zijn overal - alles leeft en god schuilt in alle dingen, groot of klein. De mensen weten dat de goden overal rondom hen zijn en willen hen niet boos maken. “Auki Tayta is boos omdat de mensen alle rijkdommen blijven opeisen. Ze nemen alles en laten niets voor hem over.”
Auki Tayta leefde gelukkig tot de mensen zijn rijkdommen gingen plunderen. Dat maakte hem boos. Op een dag vonden de mensen goud en ze plunderden het land. Nu wil Auki Tayta zijn rijkdommen terug. Hij dwaalt over de bergen en niemand kan hem zien; je ziet enkel zijn rode voetafdrukken. Feliciano’s moeder waarschuwt: “Wees voorzichtig. Auki Tayta loopt hongerig rond en eet alles wat hij vindt. Ook kinderen, alpaca’s en honden. Hij drinkt hun bloed.” Regisseur Franco García Becerra: “Je wil een goddelijk wezen zoals Auki Tayta niet beledigen, maar juist gunstig stemmen en niet respectloos het terrein betreden dat aan hem toebehoort. Daar houdt de mijnbouw geen rekening mee; zij zijn het die hem boos maken.”
Van een oude vrouw leert Feliciano dat hij niet altijd bang moet zijn voor Auki Tayta. Ze legt uit: Auki Tayta is niet enkel slecht, hij wil ons ook helpen, maar dan moeten we respect voor hem tonen, bijvoorbeeld door een offer te brengen. Hij is bereid om voor ons en onze dieren te zorgen, maar zo’n gunst moet je verdienen.
En dat gebeurt ook: Feliciano brengt een offer, en even later komt de kudde - met Ronaldo erbij - tevoorschijn. Wil dat zeggen dat een god zoals Auki Tayta ook echt bestaat? Dat wordt in de film nooit beweerd. We krijgen hem nooit duidelijk in beeld. We zien enkel een suggestie, een schim op de bergflank: een grote figuur, met hoorns en belletjes in zijn vacht. Steeds vaker duikt die schim op bij de kudde, alsof hij over de alpaca’s waakt. Maar is dat echt Auki Tayta? Franco García Becerra: “Je krijgt nooit een volledig beeld van Auki Tayta; we willen enkel een indruk wekken van iets bovennatuurlijks, dat toch tastbaar aanwezig is.”
Vragen aan de leerlingen:
- Wie is Auki Tayta? Zou hij echt bestaan? Waarom denk je van wel / niet? Wat maakt hem boos?
- Hoe kan je ervoor zorgen dat Auki Tayta je helpt?
- Hoe ziet hij er volgens jou uit?
- Veel dorpelingen zijn bang voor Auki Tayta. Ben jij wel eens bang voor dingen die je niet kan zien? Zijn (of waren) de mensen bij ons ook bang van hun goden? Op welke manier?
- Doen wij ook weleens dingen om de gunsten van de god(en) te verkrijgen? Wat dan?