Op de vlucht voor jezelf

Met die vraag begint de film. "Het is een veilige plek. Ergens waar je kunt blijven en niet hoeft weg te gaan. Het is geen tijdelijke plek." Dat is het antwoord van Amin. Hij moet al zijn hele leven vluchten, het is dus begrijpelijk dat hij hunkert naar een soort geborgenheid.

Welke plaats noem jij je thuis? Waar voel jij je veilig? En hoe komt dat? 

Is 'thuis' het huis waarin je woont? Of net niet? Heb je één thuis, of meerdere? Wat maakt die plaatsen zo speciaal?

Is 'thuis' voor jou een plaats of heeft het meer te maken met de mensen om je heen?

In FLEE is een speciale rol weggelegd voor al wat vliegt; vaders in vliegtuigen, kinderen die vliegeren en zelfs duiven. Meestal staat vliegen symbool voor vrijheid. FLEE is echter allesbehalve een film over vrijheid.

Hoe zou jij het element 'vliegen' interpreteren in deze film?

Wat heeft het volgens jou te betekenen?

Wat heeft het met Amins identiteit te maken?

Een groot onderdeel van onze identiteit is onze gender-identiteit. Voelen we ons man of vrouw? Een belangrijke manier waarop we deze identiteit uitdrukken is de manier waarop we ons kleden. Er zijn mannenkleren en vrouwenkleren. Amin voelde zich als kind even comfortabel in meisjeskledij als in jongenskledij. Het hoeft niet altijd zo binair te zijn. Sommige mensen identificeren zich tenslotte met geen van beide opties.

Gelukkig zijn er ook genderneutrale kleren. Sommige mensen voelen zich de ene dag man, de andere dag vrouw. Zij vertrouwen vaak op dit gevoel in de manier waarop ze zich aankleden. Toch kijken vele Afghanen Amin geschrokken aan als hij voorbij huppelt in een jurkje...

'Crossdressing' wint de laatste jaren aan populariteit, de meesten mensen kijken er steeds minder raar van op. Wat vind jij daarvan?

Hoe kijk jij naar de hokjes 'mannelijk' en 'vrouwelijk'? Of vind je dat helemaal geen hokjes? Hoezo?

Amin heeft in zekere zin geluk gehad: hij is kunnen ontsnappen aan de oorlog, zijn familie heeft veel voor hem opgeofferd en nu kan hij vrijelijk uitkomen voor zijn geaardheid. Al deze zaken zadelen Amin met een groot verantwoordelijkheidsgevoel op. Nu hij in Denemarken woont beseft hij dat hij echt het állerbeste van zijn leven moet maken, want hij is het aan zichzelf en zijn familie verplicht. Precies daarom streeft hij een carrière in de academische wereld na.

Vind jij het nodig dat Amin zich 'schuldig' of 'verplicht' voelt? Kan je het begrijpen?

Denk je dat zo'n gevoel kan helpen als je veel wil bereiken? Waarom wel, waarom niet? Is het ook gezond, denk je?

De meesten onder ons hebben hier in België een leven dat even kansrijk is als dat van Amin in Denemarken. Toch zijn er maar weinigen onder ons die dezelfde gruwel hebben meegemaakt.

Voel jij soms ook een druk om te presteren? Waarom wel/niet?

Komt die druk van binnenin jezelf of wordt die jou opgelegd door de buitenwereld? Hoe zit dat bij Amin?

In Afghanistan kan Amin niet eerlijk zijn over zijn geaardheid. Hij vertelt aan niemand dat hij homo is. In Denemarken daarentegen is Amin openlijk homo, maar kan hij niet eerlijk zijn over zijn verleden. Hij vertelt aan niemand dat hij familie in Zweden heeft. Dit durft hij zelfs niet opbiechten aan zijn verloofde.

Amins situatie is extreem. Toch leven wij bijna allemaal met verschillende identiteiten. Afhankelijk van de sociale context waarin we ons bevinden belichten we andere aspecten van onze persoonlijkheid en ons verleden.

Ken jij dat gevoel dat je iemand anders lijkt te zijn afhankelijk van het gezelschap waarin je bent? Kan je daar een voorbeeld van geven?

Denk je dat er diep binnenin jou een 'ware zelf' schuilgaat? Of is jouw 'ware zelf' net de optelsom van die verschillende identiteiten?

Onze keuzes verraden wie we werkelijk zijn. Ook wat we niet doen bepaalt uit welk hout we gesneden zijn. Wanneer Amin en zijn broer gearresteerd worden tijdens hun tweede verblijf in Rusland zijn ze getuige van een verkrachting. De jongens worden vrijgelaten, terwijl een jonge vrouw in dezelfde politie-auto niet zomaar mag uitstappen. Amin worstelt tot op de dag van vandaag met deze herinnering. Had hij moeten ingrijpen? Had hij iets kunnen doen?

Ergens is het dapper dat Amin aan zichzelf durft twijfelen. De menselijke geest werkt immers zo dat we onze eigen keuzes bijna altijd willen goedpraten, al is het maar voor onszelf.

Heb jij ook dappere gedachten of herinneringen waarbij je je afvraagt of je toen wel de juiste keuze hebt gemaakt? Over welke keuzes gaat het dan?

Er zijn verschillende redenen waarom FLEE een animatiefilm is. De voornaamste is echter dat de echte Amin zijn identiteit niet wilde prijsgeven. Daarom besloot zijn vriend en filmmaker Jonas Poher Rasmussen van hem een animatiefiguur te maken. Op deze manier kon hij het uiterlijk van zijn hoofdpersonage veranderen zodat niemand hem zou herkennen. Zelfs de interviews met Amin werden achteraf opnieuw ingesproken door een stemacteur, allemaal om zijn identiteit niet prijs te geven.

Zie je bovenstaande man? Dat is hoe filmmaker Jonas Poher Rasmussen er echt uitziet. Ook hij veranderde zijn uiterlijk in de film uit solidariteit met zijn vriend. Niet toevallig koos hij voor een veel herkenbaarder Scandinavisch uiterlijk, zodat het visuele contrast tussen hem en de protagonist van zijn film groter werd.

Vind jij de verfilming van het verhaal van Amin geslaagd? Wat vind jij van de keuze van de regisseur om er een animatiefilm van te maken?